Billur Aktürk Yazio: Üslup

Üslup, insan münasebetlerinin en değerli enstrümanı… Zarafet – letafet – nezaket üçlüsü ismine kriter belirleyici ve ne yazık ki günümüzün en özlenen kıymetler listesinin başında yer alan olgulardan.

Aslında insan birinci var olduğu günden, günümüze birçok bedel üretmiş. Kutsal kitaplarda altı kalın çizilen bu bedeller manzumesi, vakte nazaran biçim değiştirmiş. Yani, her devir kendi bedellerini, geçmişi harmanlayarak üretmiş. Ancak bu bedeller, her seferinde üretim – iktisadi bağlar örgütlenmesinin bir halde bulduğu yolla delinmiş. Ne demek istiyorum, mesela 10 buyruğun birinci kaidesi ‘öldürmeyin’dir.

İnsan hayatını kutsayan, ne mükemmel bir direktif değil mi? Meğer, durum bu türlü mi?

İktisadi ilgiler, bu ‘ öldürmeyin’ buyruğunu, yer aldığı etrafa nazaran kaidelere bağlamış. Mesela vatan için, toprak için, namus için vs. öldürmek kutsaldır üzere. Yani, ahlak kurallarını- insan bağlarını, kendi çıkarlarına nazaran, HAKİKATE karşın, kendi gerçekliğini oluşturarak tekrar belirlemiş. 

Marx’ın kapitalizm tenkidinde, aslında bu noktayı daha net olarak görmek mümkün. Şöyle ki Marx’a nazaran, kapitalist bir sistem içinde çalışan ve emek sömürüsüne neden olan fabrikatör ahlaksız değildir.  Zira o, sistemin kurallarına nazaran hareket etmiş, gerekliliği  yerine getirmiştir. Yani, hatalı, kişi değil sistemdir. Pekala, tahlil nedir?

Çözüm, insanı köleleştiren iktisadi alakaları ve bugüne dek bu alakaların belirlediği, gelir geçer ahlak kurallarını çöpe atmaktır. Lakin Marx, yeni kuralları kimin, nasıl belirleyeceğine yanıt vermez. Devrimci personellerle, aristokratlar ve aydınlar olmadan, istenilen kıymetlerin ve gelişmenin nasıl üretilebileceğini de açıklamaz. Dolayısı ile emek, kıymet yaratan tek üretim faktörü mü yoksa o faktörlerinden yalnızca biri mi ya da en değerlisi mi üzere sorular tartışıla dursun, biz üslup başlığımıza geri dönelim.  

Dönemin, iktisadi alakaları yesyeni kurallar yazıyor. İnsan münasebetleri metalaşırken insanın yalnızca maddi bir varlık olmadığı unutuluyor. Siyasette, trafikte, yolda, okulda, aşkta, arkadaşlık bağlantılarında, son derece nadan, üstenci, güç devşirme merakı içinde bir lisan gelişiyor. Sanırım, üretim silahlarını elinde tutanların, Çin üzerinden servis ettiği yeni dünya sistemi, ‘yeni iktisadi alakalar ve yeni ahlak kurallarını’ kendi çıkar sistemine nazaran tekrar belirliyor. Hatta başımıza çaka çaka bu kuralları dayatıyor. Bizler de arızalı bir anlayışla, mesela, demokrasi ya da çağdaşlık ismine bu nadan yeni kuralları ve bu kuralların efendilerini görmezden geliyoruz.

Bakınız, Bebek olayı. Bundan 25 yıl evvel Türkiye’de bunu yapamazdınız. Zira bu bir özgürlük ya da demokrasi anlayışı değil.

Ezcümle, üslup, çürümeyi en uygun tanım eden olgudur. Yaşadığımız bu üslupsuzluk, bu vasatlık, soytarılık, toplumsal yaşama, üretim – irtibat münasebetlerimize de yansıyor.  Herkes kendini, yeterli çalışsın. Hepimiz şunu hatırlayalım, ötekinin memnun olmadığı, nefes almadığı yerde kimse var olamaz… 

Twitter

Instagram

Posted in Pc